Ұлытау таулары

Ұлытау таулары

Ұлытау — биіктігі 1181 м-ге жететін аласа таулар, Қазақтың ұсақ шоқысының оңтүстік-батысында орналасқан, таулар негізінен граниттен түзілген. Ұлытауды «көлдер мен бұлақтар елі» деп атайды, олардың емдік қасиеттері оның шегінен тыс жерлерде де белгілі. Тарих куәландырғандай, әртүрлі елдердің елшілері моңғолдардың басты ордасы Қарақорымға бара жатып, ұлытаулық бұлақ суымен емделу үшін арнайы аялдаған. Ұлытау тау тізбегі көп шақырым жерден көрінеді, ең биік нүктесі — Әулие-тау. Қазақшадан аударғанда Ұлытау «Ұлы таулар» дегенді білдіреді, мұндай атауды оларға осы жерлерде өрбіген тарихи оқиғаларға байланысты берген. Мұнда жоңғарларға тойтарыс беру үшін қазақ халықтарының бірігуі болды, таулардың қолайлы орналасуы көшпелі тайпалардың хандарының сүйікті мекені болды, мұнда Шыңғысханның үлкен ұлы — Жошы хан өз ордасын құрды, осы жерден Батый шығысқа жорығын бастады. Дәл осы жерлерде орта ғасырлар дәуіріне жататын оқиғалар өрбіді. Тауларда көненлігімен және алуандығымен таңғалдыратын көптеген ескерткіштер бар. Мұнда Айбас-дарасы, Үйтас-Айдос, Ақоба, Талдысай патша жерлеулерін кездестіруге болады. Сондай-ақ көптеген шахталар мен карьерлерді кездестіруге болады, бұл Ұлытаудың ежелгі тұрғындарының тау-кен металлургиялық қызметінің куәсі, олардың қызметінің ауқымы ғалымдарды әлі күнге дейін таңғалдырады. Шетелдік туристер бұл жерлерге қуана барады, Ұлытау сақтаған ескерткіштер палеолит пен неолит дәуірлеріне барып тіреледі, ал бұл жерлердің таза табиғаты тек тамсандырады. Жануарлардың көптеген түрлері осы жерден өздерінің мекенін тапты — киік, қасқыр, қабан, түлкі, қарсақ, құмтышқан саршұнақ және басқалары, ал сирек және жойылып бара жатқан түрлерден: күзен, безгелдек, жорға дуадақ, дуадақ, бұлдырық, сыбырлақ аққу.